Editör: Enver Adıgüzel
Çeyrek altın, Darphane’de basılan ziynet altını türlerinden biridir. Yeni çeyrek 1,75 gram, ata (eski) çeyrek 1,80 gram ağırlığındadır ve 22 ayardır — yani saflığı 916/1000’dir. Adı, tam altının (Cumhuriyet altını) dörtte birine karşılık gelmesinden gelir; ons ile ilgisi yoktur.
Ağırlık ve ayar
Çeyrek altının içindeki saf altın miktarı, gramajın ayarla çarpımından çıkar: 1,75 gramlık yeni çeyrekte yaklaşık 1,60 gram saf altın bulunur. Kalan kısım, madeni parayı dayanıklı kılan alaşımdır. Bu yüzden çeyrek altının fiyatı, aynı gramajdaki gram altının fiyatına birebir eşit değildir.
Fiyatı ne belirler
Çeyreğin lira fiyatı üç bileşenden oluşur: uluslararası ons altın fiyatı, dolar/TL kuru ve işçilik payı. İlk ikisi has altının gram fiyatını verir; işçilik payı ise çeyreğin basım maliyetidir ve talebe göre değişir. Bayram, düğün sezonu gibi dönemlerde ziynet talebi arttığında bu pay yükselir.
Kuyumcunun alış ve satış fiyatı arasındaki fark (makas) da maliyettir. Aynı gün alıp satmak, bu makas kadar zarar demektir.
Nereden alınır
Çeyrek altın kuyumculardan, bazı banka şubelerinden ve çevrimiçi platformlardan alınabilir. Ürünler Darphane damgası taşır; alım sırasında verilen belge ve fatura, satarken ürünün kimliği olur. Merkez Bankası bireysel altın satışı yapmaz; bankaların altın işlemleri Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası üzerinden yürür.
Vergi tarafı
Külçe ve gram biçimindeki yatırım altınının teslimi Katma Değer Vergisi’nden istisnadır (KDV Kanunu 17/4-g). Çeyrek gibi ziynet ürünlerinde ise KDV, altının kendisinden değil işçilik bedeli üzerinden doğar. Çeyrek altını gram altına kıyasla biraz pahalı yapan da budur.
Gram ve külçe ile farkı
Gram altın istenen miktarda alınabilir ve işçilik payı düşüktür; çeyrek ise sabit ağırlıktadır ve hediye edilmeye uygun olduğu için ziynet talebi taşır. Külçe altın (genellikle 100 gram ve üzeri) gram başına en dar makası sunar ama tek seferde büyük tutar ister. Yatırım amacı öndeyse gram ya da külçe, hediye ve gelenek öndeyse çeyrek tercih edilir.
Somut örnek
Çeyrek altının 11.200 lira olduğu bir günde 100.000 lira yaklaşık 8 çeyreğe denk gelir. Aynı gün kuyumcunun alış fiyatı 11.000 lira ise, alıp hemen satmak yaklaşık yüzde 2 kayıp demektir. Bu fark, çeyreğin kısa vadeli alım-satımdan çok uzun vadeli birikim için tercih edilmesinin sebebidir.
İlgili terimler: Gram Altın · Ons Altın
Kaynak: Darphane
