Editör: Enver Adıgüzel
Gram altın, 1 gram ağırlığındaki yatırım altınıdır. Saflığı genellikle 995/1000 ya da 999/1000’dir; piyasada “has altın” olarak da anılır. Küçük miktarlarla alınabilmesi ve kolay nakde çevrilmesi nedeniyle bireysel tasarrufta en yaygın altın biçimidir.
Fiyatı nasıl belirlenir
Gram altının lira fiyatı iki değişkenden türer: uluslararası ons altın fiyatı ve dolar/TL kuru. Bir troy ons 31,1035 grama karşılık geldiği için kaba hesap şudur: ons fiyatı 31,1035’e bölünür, çıkan dolar tutarı kurla çarpılır. Kuyumcunun vitrindeki fiyatı bunun üzerine kendi alış-satış farkını (makas) ekleyerek oluşur; bu fark, altını satarken geri alamayacağınız kısımdır.
Türkiye’de nereden alınır
Gram altın kuyumculardan, bankaların altın hesaplarından, yetkili rafineri bayilerinden ve çevrimiçi platformlardan alınabilir. Bankalar işlemlerini Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası üzerinden yürütür. Fiziki alımda ürünün rafineri damgasını, gramajını ve saflık derecesini taşıyan sertifikası birlikte verilir; bu belge satarken ürünün kimliğidir.
Saflık dereceleri ayarla ifade edilir. 24 ayar, saflığın en üst basamağıdır ve pratikte 995/1000 ya da 999/1000 anlamına gelir — yüzde yüz saflık değil, ona en yakın standarttır.
Vergi tarafı
Külçe ve gram biçimindeki yatırım altınının teslimi Katma Değer Vergisi’nden istisnadır (KDV Kanunu 17/4-g). Bilezik, kolye gibi ziynet ürünlerinde ise işçilik bedeli üzerinden KDV doğar. Bu ayrım, aynı gram altını “ziynet” olarak almanın neden daha pahalıya geldiğinin de açıklamasıdır.
Diğer altın ürünleriyle farkı
Çeyrek ve yarım altın standart ağırlıklarda basılır ve fiyatlarında işçilik payı taşır; gram altında bu pay daha düşüktür. Külçe altın (genellikle 100 gram ve üzeri) gram başına en dar makası sunar ama tek seferde büyük tutar gerektirir. Ons ise bir üründen çok ağırlık birimidir: 31,1035 gram. Uluslararası piyasada fiyatlar bu birimle kote edilir.
Somut örnek
Gram altının 6.850 lira olduğu bir günde 50.000 liralık tasarruf yaklaşık 7,3 grama karşılık gelir. Aynı gün kuyumcunun alış fiyatı 6.780 lira ise, alıp hemen satmak yaklaşık yüzde 1 kayıp demektir. Bu nedenle gram altın kısa vadeli alım-satımdan çok, birikimi enflasyona karşı korumak için tercih edilir.
Likidite yüksektir: gram altın gün içinde kuyumcuda nakde çevrilebilir. Saklama sorumluluğu alıcıdadır; fiziki altın için kasa ya da banka kiralık kasa kullanımı yaygındır.
İlgili terimler: Ons Altın
