Editör: Enver Adıgüzel
Almanya’da sağ popülist parti Alternative für Deutschland (AfD), hafta sonu Saksonya-Anhalt eyaletinde düzenlenen seçimlerde oyların yüzde 43,8’ini alarak sandıktan birinci parti çıktı. Partinin bu sonuçla 2021 yılındaki oy oranını 23 puan artırdığı görüldü. Sol eğilimli diğer üç parti toplamda yüzde 22,3 oy toplarken, hükümette yer alan merkez sağdaki Hristiyan Demokrat Birlik partisinin oy oranı 2021’deki yüzde 37,1 seviyesinden yüzde 17,2 düzeyine geriledi. Seçmen katılımı yüzde 77,8 oldu.
Partinin çıkışı ve ekonomik değişim
Parti 2013 yılında kuruldu. İktisat profesörleri ve muhafazakar gazeteciler tarafından kurulan parti, Avrupa’daki borç krizinin yaşandığı ve Portekiz, İrlanda, Yunanistan ile İspanya için kurtarma paketlerinin gündeme geldiği o dönemde avro para biriminin kaldırılmasını savundu. Kurucular, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi’nin 2012 yılındaki avroyu kurtarma taahhüdüne karşı çıktı ve Avrupa ortak pazarı içinde ulusal para birimlerine dönüşü talep etti.
Ayrıca Okuyun
Almanya’nın jeopolitik ve ticari dengeleri de son on yılda önemli oranda değişti. Berlin yönetimi 2013 yılında otomotiv satışlarında Çin pazarından yararlanmayı hedeflerken günümüzde Çin üretimi elektrikli araçlar Alman otomotiv üreticileri üzerinde baskı yaratıyor. Rusya’dan ucuz enerji ithal etme beklentisi de Kuzey Akım boru hatlarının devre dışı kalmasıyla sona erdi.
Doğu eyaletleri ve göç tartışmaları
AfD 2015 yılındaki göç hareketliliğinin ardından ağırlıklı olarak bu alandaki politikalara odaklandı. Parti 2025 bildirgesinde yasa dışı göçmenlerin sınır dışı edilmesini ve göç mevzuatının sertleştirilmesini içeren düzenlemelere yer verdi. Ancak en son Eurobarometer araştırmasına göre Almanların yüzde 69’u Avrupa Birliği üyeliğini destekliyor.
Bölgesel ekonomik farklar belirginliğini koruyor. Parti en yoğun desteği Doğu Almanya eyaletlerinden alıyor ve şu anda tüm doğu eyaletlerinde anketlerde ilk sırada bulunuyor. Doğu eyaletlerinde kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla, üretkenlik ve Avrupa Birliği’ne verilen destek oranı Batı Almanya seviyelerinin gerisinde kalıyor.
Siyasi tartışmalar ve küresel gelişmeler
Parti lideri Alice Weidel’in konuşmasının ardından Şansölye Friedrich Merz, Federal Meclis’te (Bundestag) yaptığı değerlendirmede sanayinin modernizasyonu için yeni teknolojilerin sunduğu fırsatların değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Bir AfD üyesinin enerjisiz bunun nasıl yapılacağına yönelik itirazına Merz sert bir ifadeyle karşılık verdi.
Öte yandan Asya pazarında teknoloji yatırımları sürüyor. Malezya ulusal veri kontrolünü artırma amacıyla yürüttüğü 2 milyar ringgit (494 milyon dolar) değerindeki girişim için Huawei şirketinin yapay zeka donanımlarını kullanmayı değerlendiriyor.
