Editör: Enver Adıgüzel
Orta Doğu’daki gerilimler küresel ekonomilere sirayet etmeye devam ediyor. Bölgesel tansiyon enerji arzı endişeleri yaratırken petrol fiyatları yükselişe geçti. Bu durum enflasyonla mücadele eden ülkelerde fiyat baskılarını artırdı ve merkez bankalarının karar alanını daraltmak durumunda bıraktı. Eylül ayı, başta ABD, Avrupa ve Japonya merkez bankaları olmak üzere dünyanın önemli finansal otoritelerinin para politikası toplantılarının yapılacağı kritik bir dönem olacak.
Küresel merkez bankaları eylülü bekliyor
Fed’in eylül toplantısı, küresel piyasalar açısından en önemli gündemlerin başında yer alıyor. ABD’de enflasyonun hız kesmesi ve işgücü piyasasındaki zayıflama sinyalleri faiz artırma beklentilerini hafifletse de piyasa fiyatlamaları Fed’in gelecek ay politika faizini sabit tutacağını yüzde 63 oranında öngörüyor. Yıl sonuna kadar bir faiz artışı beklentileri ise hâlâ güçlü durumdadır. Kanada Merkez Bankası da haziranda başladığı sabitlik politikasını eylülde devam ettirmesi bekleniyor.
Avrupa’da ECB, 10 Eylül’deki toplantısında politika faizlerini 25 baz puan artırmaya kesin gözüyle bakılıyor. Avro Bölgesi’nde temmuzda yıllık enflasyon yüzde 2,9’a çıktı ve enerji maliyetlerindeki artış bölgede fiyat baskılarının ana sebebi oldu. İngiltere’de de TÜFE temmuzda yıllık yüzde 2,9 artarken BoE’nin faizini sabit tutması bekleniyor.
Asya ve Türkiye’den faiz kararları
Japonya Merkez Bankası 18 Eylül’de kritik kararlar alacak. Yen zayıflığı ve artan enflasyonist baskılar BoJ’u harekete geçirmekte, piyasa faiz oranında 25 baz puanlık bir artışı öngörüyor. Avustralya Merkez Bankası ise politika faizini sabit tutması bekleniyor.
Türkiye’de yatırımcılar TCMB’nin 10 Eylül’deki kararına odaklanıyor. Merkez Bankası temmuzda bir hafta vadeli repo ihale faizini yüzde 37’de sabit bırakmıştı. TCMB, mart ayında ara vermiş olduğu bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlamaya karar verdi. Bu adım, Türk lirası likidite yönetimi çerçevesinde ve finansal piyasalardaki oynaklığı kontrol etme amacıyla alındı.
Sık Sorulan Sorular
Faiz neden düştü?
Faiz düşmedi; tam tersine jeopolitik riskler ve artan enerji maliyetleri merkez bankaları faiz artırma baskısı altında bıraktı. ABD'de enflasyondaki gevşeme indirim beklentileri yaratsa da enerji fiyatlarının yükselişi merkez bankalarının kararlarını belirsiz hale getirdi.
Faiz neden yasaklanmıştır?
Faiz yasaklanmamıştır. Faiz, merkez bankaları tarafından para politikasının temel aracı olarak kullanılmaya devam ediliyor. Devletler ve merkez bankaları, ekonomiyi yönetmek için faiz oranlarını belirler.
Faiz nasıl işler?
Faiz, borç verilen paranın maliyeti olarak işler. Merkez bankaları politika faizini belirleyerek ekonomideki para arzını ve tüketimi kontrol ederler. Yüksek faiz tüketimi ve enflasyonu azaltırken düşük faiz ekonomik büyümeyi teşvik eder.
Kaynak: TCMB
