Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın raporuna dayanan verilerde, dünya ticareti yılın ilk yarısında yaklaşık 2 trilyon dolar büyüme gösterdi. Mal ticaretinin değeri yüzde 12,5 artarak 13,7 trilyon dolara ulaştı, hizmet ticareti ise yüzde 10,5 genişledi. Ancak raporda, büyümenin önemli bölümünün enerji, ulaştırma ve lojistik maliyetlerindeki artıştan kaynaklandığı belirtildi.
Enerji ve tedarik zincirinde baskılar
Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık aksamaları ile bölgesel enerji arzına ilişkin endişeler fiyatları yukarıya itti. Taşıma, depolama ve üretim tarafındaki maliyetler uluslararası hatlarda birlikte yükseldi. Fiyat artışının bir yıllık ortalaması yüzde 3,4 çıktı. Doğu Asya ekonomileri birinci çeyrekte küresel ortalamanın üzerinde performans gösterirken, Orta Doğu ve Güney Asya’da ithalat ve ihracat daralması yaşandı.
Yapay zekâ ve yeşil teknoloji eğilimleri
Yapay zeka ile elektrikli araç sektörlerindeki ürünler en hızlı büyüyen kategoriler arasında yer aldı. Bir önceki çeyrekle karşılaştırıldığında kritik mineraller yüzde 38 ile başı çekti; yarı iletkenlerde artış yüzde 25 oldu. Bataryada büyüme yüzde 15, bilgi ve iletişim teknolojisi ürünlerinde yüzde 14, elektrikli otomobilde ise yüzde 11 olarak kaydedildi. Yenilenebilir enerji alanında ise tersine hareket gözlendi: güneş ürünleri yüzde 7, rüzgar ürünleri yüzde 8 geriledi.
Jeoekonomik kaymalar ve Türkiye’nin durumu
Siyasi dinamikler tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesini tetiklemiş, yakın coğrafyadan tedarik eğilimi güçlendi. Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe, küresel ticaretteki yüzde 12,5’lik büyümeye karşın Türkiye’nin yılın ilk yarısında yüzde 3,6 oranında artış kaydettiğini belirtti. Ocak-temmuz döneminde ihracatın yüzde 3,4 artışla 161,6 milyar dolara ulaştığını, temmuzda 25,6 milyar dolarla rekor kırıldığını anımsatan Gültepe, bu hızı yeterli bulmadığını vurguladı.
Gültepe, küresel şirketlerin tedarik ağlarını yeniden yapılandırdığı bu dönemde Türkiye’nin coğrafi konumu, üretim altyapısı ve lojistik gücünün avantaj sağlayabileceğini söyledi. Buna karşılık yüksek enflasyon ve finansman maliyetleri nedeniyle maliyetin yeniden belirleyici hale geldiğini söyleyen Gültepe, fiyat rekabetçiliği yeniden kazanılmadan coğrafi avantajın ihracata yeterince yansımayacağı uyarısında bulundu.
Gültepe’ye göre dünya ticaretinin ağırlık merkezi giderek teknoloji yoğun ürünlere kayıyor. Gültepe, Türkiye’nin tekstil, otomotiv ve makine gibi güçlü sektörlerde ihracatı büyütürken yüksek katma değerli ürünlerin payını arttırması gerektiğini belirtti. Gültepe, imalat sanayi ihracatı içinde yüksek teknolojinin payının ilk altı ayda yüzde 3,5 düzeyinde kaldığını hatırlattı. Gültepe, bu tablonun düzelmesi için sanayi üretimini, yatırımı ve ihracatı önceleyen politikalara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Kaynak: Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı
