Editör: Enver Adıgüzel
Kripto para borsası FTX’in çöküşünden önce Washington’da yürüttüğü yoğun lobi faaliyetlerine benzer bir strateji izleyen büyük yapay zeka laboratuvarları, hükümetten sektöre yönelik bağlayıcı kurallar getirmesini talep etti. Kendi geliştirdikleri teknolojinin varoluşsal riskler barındırdığını öne sürerek başkente giden teknoloji devleri, küçük girişimlerin karşılayamayacağı maliyetli güvenlik standartları oluşturarak rekabet avantajı sağlamayı hedefledi; ancak Kongre’den gelen sert yanıtlar bu planın beklenmedik yasal riskler doğurmasına yol açtı.
Kongre’den hapis cezası ve kamulaştırma hamlesi
Senatör Bernie Sanders ve Temsilciler Meclisi Üyesi Greg Casar, 3 Eylül tarihinde Süper Yapay Zekayı Yasaklama Yasası (Ban Artificial Superintelligence Act) başlıklı bir yasa tasarısı sundu. Söz konusu yasa teklifi, insan bilişine denk veya insan bilişini aşan sistemlerin geliştirilmesini kalıcı olarak durdurmayı öngörürken, bakanlar kurulu düzeyinde yeni bir yapay zeka kurumu standartları belirleyene kadar ileri düzey çalışmaların tamamen askıya alınmasını talep etti. Teklif ayrıca onaylanmamış yapay zeka sistemleri inşa eden geliştiricilere 20 yıla kadar federal hapis cezası ve şirketlerin feshedilmesi gibi ağır yaptırımlar getirdi.
Ceza süresi 20 yıl olarak belirlendi.
Senatör Sanders, büyük yapay zeka şirketlerinde yüzde 50 oranında kamu hissesi kurulmasını ve bu yolla 7 trilyon dolarlık bir kamu fonu oluşturulmasını önerdi. Teknoloji devlerinin talep ettiği güvenlik çerçevesi, böylece geliştiriciler için cezaevi yaptırımları ve şirket mülkiyetinin yarısına el konulması tartışmalarına zemin hazırladı.
Sektör içindeki çatlaklar ve jeopolitik ayrışma
Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei, eylül ayında yayımladığı kapsamlı bir makalede bağımsız denetçiler bulunmasını ve laboratuvarlar arasında hükümet destekli koordinasyon kurulmasını savunarak sektörün gelişim hızını sınırlandırmasını istedi. CBS kanalının Sunday Morning programına katılan Amodei, bu teknolojinin özel bir şirket tarafından inşa edilmesinin her zaman tuhaf olduğunu söyleyerek özel mülkiyete yönelik eleştirilere katıldığını belirtti.
David Sacks suçlamaları doğrudan Anthropic’e yöneltti.
Eski kripto ve yapay zeka yetkilisi Sacks, Ekim 2025’te yaptığı açıklamada şirketin korku temelli bir düzenleme ele geçirme stratejisi yürüttüğünü ve girişimcilik ekosistemine zarar verdiğini öne sürdü. Diğer taraftan Donald Trump, 13 Eylül tarihinde İrlanda’daki golf sahasında gazetecilere yaptığı açıklamada varoluşsal risk uyarılarını gerçekleşmeyecek senaryolar olarak nitelendirdi ve sektörü Çin ile girilen bir yarış olarak tanımlayarak yapay zekayı kazanan tarafın her şeyi kazanacağını ifade etti.
Trump moratoryum fikrini bütünüyle reddetti.
