Editör: Enver Adıgüzel
ABD’nin federal borç yükü 40 trilyon dolar sınırını geçerek uzun vadeli finansal istikrar tartışmalarını ön plana çıkardı. Ancak bu rekor borç düzeyine rağmen, mevcut piyasa göstergeleri yakın dönemde bir finansal krizi işaret etmiyor. Özel sektörün bilançoları güçlü seyrederken, hane halkı ve şirketlerin borç yönetimi geçmiş dönemlerden farklı bir resim ortaya koyuyor.
Borç artışının olağanüstü hızı
Amerika’nın ilk 240 yılında toplam kamu borcu 20 trilyon dolar civarında kalırken, son 10 yılda bu rakam yeniden 20 trilyon dolar arttı. Bu hızlanış özellikle dikkat çekici olup, geçmiş kriz dönemlerine benzer şekilde özel sektörde masif bir borçlanma patlası yaşanmadı. Devlet borçlanması tek başına ivme kazanırken, işletmeler ve tüketiciler daha ihtiyatlı bir duruş sergiledi.
Bu durum, kamu ve özel sektör arasında kayda değer bir farklılık ortaya koymaktadır. Hükümetin borçlanma ihtiyacının artmasına karşılık, şirketlerin finansal disiplini ve hanehalkının borç yönetimi nispeten kontrol altında kalmıştır.
Hanehalkı ve şirketlerin sağlam yapısı
Tüketici tarafında borç yükü son dönemde hafiflerken, bu iyileşme fark edilir bir koruma sağlıyor. Hanehalkı borcunun geliri karşılama oranı 2019’daki yüzde 74 seviyesinden bugün yaklaşık yüzde 67’ye inmiştir. Ayrıca, geçmiş dönemdeki düşük faiz ortamında alınan sabit oranlı konut kredileri, günümüzün yüksek faiz ortamından tüketici bütçelerini korumaya devam ediyor.
Kurumsal kesimde de dengeli bir tablo görülmektedir. Şirket borçlarının milli gelire oranı son 10 yılda istikrarlı kalmış, teknoloji sektörü yatırımları ve birleşme satın alma hareketlerine rağmen aşırı bir borçlanma ivmesi olmamıştır. Şirket karlarındaki güçlü büyüme, yüksek faiz basıncını dengeleyerek borsa fiyatlamalarını desteklemeye devam etmektedir.
Tahvil ve hisse arasındaki denge
Piyasaların yakın dönemdeki seyrini belirleyecek önemli faktör, yatırımcıların sabit getirili varlıklara ne zaman kayacağıdır. Şu anda 30 yıllık devlet tahvilleri beklenen enflasyonun üzerinde reel getiri sunarken, uzun vadeli şirket tahvilleri yüzde 6,2 civarında verim sağlamaktadır. Cazip bu getirilere rağmen, para akışları hisse senetlerinden tahvillere henüz ciddi bir kayış yaşanmadığını göstermektedir.
Borsa fiyatlamalarını destekleyen temel güç şirket karlarının gücü olmakta devam etmektedir. Ancak kar artışı hızlandığında yatırımcıların sabit getirili yatırımlara yönelmesi hızlanabilir. Bu dönemde dolar/TL paritesi 48,0725 TL seviyesinde seyreden piyasalarda dış borçlu şirketler için de takip edilmesi gereken bir faktördür.
Sık Sorulan Sorular
Hanehalkı borcunun gelire oranı son yıllarda nasıl değişti?
Hanehalkı borcunun GSYH'ye oranı 2019'daki yüzde 74 seviyesinden bugün yaklaşık yüzde 67'ye gerilemiştir. Bu düşüş, tüketicilerin borç yükünün hafiflemesi anlamına geliyor.
ABD federal borcu son 10 yılda ne kadar arttı?
ABD'nin ilk 240 yılında biriktirdiği 20 trilyon dolarlık borç, son 10 yılda tekrar 20 trilyon dolar artarak toplam borca eklenmiştir. Bu hız, borçlanmanın olağanüstü ivmesini göstermektedir.
Şirket borçları son 10 yılda nasıl bir seyir izledi?
Şirket borçlarının GSYH'ye oranı son 10 yılda yatay seyrini korumuştur. Teknoloji yatırımları ve birleşme satın almalar yaşanmasına rağmen aşırı bir borçlanma patlası yaşanmamıştır.
