Editör: Enver Adıgüzel
Modern yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak çok büyük bir işlem gücü gerektiriyor ve bu gücün neredeyse tamamı grafik işlemci birimlerinden (GPU) geliyor. Son on yılın büyük bölümünde sunucu kiralamak için Amazon Web Services, Microsoft Azure ya da Google Cloud gibi dev bulut sağlayıcıları tercih edilirdi. ChatGPT patlamasının ardından GPU talebi hızla arttı ve bu talebi karşılamak için yeni bir şirket türü ortaya çıktı: neocloud’lar.
Neocloud ne işe yarıyor?
Neocloud’lar yalnızca tek bir işe odaklanan uzman bulut sağlayıcılarıdır: yapay zeka eğitimi ve çıkarımı için GPU kapasitesi kiralarlar. Çıkarım, eğitilmiş bir modelin kullanıcı isteklerini yanıtlaması anlamına geliyor. Bu şirketler birkaç yıl içinde bilinmeyen girişimlerden milyarlarca dolarlık sözleşmeleri olan halka açık şirketlere dönüştü. Kökleri de kripto para dünyasına uzanıyor: CoreWeave Ethereum madenciliğiyle başladı ve bugün birçok Bitcoin madencisi, enerji yoğun tesislerini yapay zeka veri merkezlerine çeviriyor.
Ayrıca Okuyun
CoreWeave, Nvidia’nın desteklediği ve bu alanda en büyük saf oyuncu olan şirket. Mart 2025’te borsaya açıldı. Nebius işe Amsterdam merkezli ve Rus teknoloji devi Yandex’in uluslararası iş kolundan doğan bir şirket. Lambda, Crusoe ve Fluidstack gibi özel sermayeli GPU bulut sağlayıcıları da sektörün önemli oyuncuları arasında yer alıyor.
Sistem nasıl işliyor?
Neocloud modeli üç kıt kaynağa dayanıyor: çip, enerji ve sermaye. Şirketler çok sayıda Nvidia GPU’su satın alıp bunları yapay zeka için tasarlanmış kümeler halinde birbirine bağlıyor. Yapay zeka kümeleri yüzlerce megavat elektrik ve sıvı soğutma gerektiriyor; bu yüzden şirketler ya kendi veri merkezlerini kuruyor ya da Bitcoin madencilerinden kiraladığı hazır altyapıları kullanıyor.
GPU’lar pahalı ve değer kaybı hızlı. Bu nedenle neocloud’lar donanımı genellikle borçla finanse ediyor; bu borçlar çoğunlukla çipler ve uzun vadeli müşteri sözleşmeleri ile teminat altına alınıyor. Müşteriler çok yıllık rezerve kapasite anlaşmaları yapabiliyor ya da saatlik ödeme yapabiliyor. Şirketin kazancı, GPU’ların getirdiği gelir ile satın alma, enerji ve finansman maliyetleri arasındaki farktan oluşuyor.
Zayıf nokta amortisman. CoreWeave’in 2026 ikinci çeyrek sonuçlarında amortisman ve itfa gideri yaklaşık 1,4 milyar dolar olarak kaydedildi; gelir işe yaklaşık 2,6 milyar dolar. Nebius’ta aynı dönemde amortisman yaklaşık 260 milyon dolar, gelir işe 582 milyon dolar olarak yer aldı.
Bitcoin madencileri neden önemli?
Neocloud’lar hız ve odaklanma ile rekabet ediyor. Büyük bulut sağlayıcıları GPU’larını kendi yapay zeka ürünleri dahil birçok hizmete bölüşürken, neocloud’lar büyük ve özel kümeleri daha çabuk teslim edebiliyor. Bu sektörün en büyük müşterileri arasında, kendi veri merkezleri yetişemediğinde neocloud kapasitesi kiralayan büyük bulut şirketleri de bulunuyor.
Bernstein’ın verilerine göre madenciler, Temmuz 2026’ya kadar olan iki yılda hyperscaler’lar, neocloud’lar ve çip üreticileriyle 19 anlaşma yaparak yaklaşık 7 gigavatlık güç kapasitesi sözleşmesi imzaladı; bu anlaşmaların toplam değeri 135 milyar doları aştı. Bu rakam, madencilerin planladığı 30 GW’lık güç hattının dörtte birinden azdı. Asıl değerli olan şey enerji: madencilerin arazisi, şebeke bağlantısı ve izinleri zaten vardı; bunların elde edilmesi yıllar alabilir.
Ekim düşüşü ne anlama geliyor?
Sektör ciddi baskı altında. 14 Ekim 2026’da Gartner, “maliyet baskısı ve farklılaştırıcı bir iş modelinin olmaması” nedeniyle neocloud sağlayıcılarının yüzde 80’den fazlasının 2030 yılına kadar bağımsız faaliyet gösteremeyeceğini öngördü. Aynı kurum, yapay zeka sağlayıcıları mevcut harcama hızını sürdürürse 2030 sonuna kadar 3,5 trilyon doların üzerindeki yapay zeka altyapı harcamasının değer düşüşü riskiyle karşılaşabileceğini tahmin etti.
Kredi piyasaları da endişeli. 21 Ekim 2026 itibarıyla CoreWeave’in teminatsız borçlanma getirisi yaklaşık yüzde 15 seviyesindeydi. Hisseleri Ekim ayında yüzde 29 değer kaybetti ve şirketin piyasa değeri yaklaşık 34 milyar dolara geriledi; 2025’teki zirve yaklaşık 90 milyar dolardı. Nebius aynı dönemde yüzde 27, IREN işe yüzde 32 düştü. CoreWeave’in ortak kurucusu Brannin McBee, şirketin 2027 kapasitesinin neredeyse tamamının satıldığını ve sözleşmelerin 2028 ve sonrasına uzandığını söyledi. Ancak asıl soru, bu şirketlerin borçlarını ödeyecek kadar kazanç elde edip edemeyeceği olarak duruyor.
Kaynak: Gartner
