Editör: Enver Adıgüzel
Solana ağı, 21 Ekim’de ana ağda Alpenglow’u devreye aldı. Yeni protokol, mevcut TowerBFT mutabakat tasarımının yerine geçiyor ve işlemlerin geri döndürülemez hale gelme süresini yaklaşık 150 milisaniyeye indirmeyi hedefliyor. Protokolün bir sonucu olarak onaylanmış ve kesinleşmiş durum artık aynı hale geliyor.
Değişikliğin ilk aşaması olan Votor, doğrulayıcıların oylarını doğrudan birbirine iletmesine ve bu oyları sertifikalar hâlinde birleştirmesine dayanıyor. Bu yapı, kesinleşmenin bir ya da iki oylama turunda tamamlanmasına olanak tanıyor. İşlem yürütme, Solana Sanal Makinesi ve ücret mekanizması ise değişmeden kalıyor.
Takas süresi neden önemli
Solana’nın dokümantasyonu, üretimdeki uygulamaların çoğunlukla onaylanmış seviyede okuma yaptığını ve geçmişte her onaylanmış bloğun sonradan kesinleştiğini belirtiyor. Bu nedenle kazanç, varlıkları serbest bırakmadan ya da takası kaydetmeden önce tam kesinleşmeyi bekleyen iş akışlarında yoğunlaşıyor.
Dokümantasyon, eski 400 milisaniyelik slot süresinde TowerBFT kesinleşmesi için 12,8 saniye veriyor. Solana, slot süresini 9 Ekim’de 200 milisaniyeye indirdi. TowerBFT’nin belgelenmiş 32 slotluk kesinleşme kuralı bu süreye uygulandığında nominal 6,4 saniyelik bir taban çıkıyor; bu, ölçülmüş uçtan uca takas süresi değil.
Yüzde 98’lik rakam ne anlatıyor
Ulusal Menkul Kıymetler Takas Kurumu (NSCC), uygun hisse senedi işlemlerinde merkezi karşı taraf olarak çalışıyor ve katılımcıların alım satım yükümlülüklerini birbirine karşı mahsup ediyor. DTCC’nin verilerine göre, 2025’te işlenen 608 trilyon dolarlık hisse senedi işleminde ödeme yükümlülüklerinin değeri ortalama yüzde 98 azaldı.
Bu rakam yalnızca ödeme yükümlülüklerini kapsıyor; teminat, düzenleyici sermaye ve gün içi zirve fonlama ihtiyacından ayrı tutulmalı. NSCC takasını T+1 esasıyla yapıyor; bu süre, işlemin yapıldığı gün ile takasın gerçekleştiği gün arasındaki farkı ifade ediyor ve bir sistemin ödemeyi işleme süresiyle aynı şey değil.
Likidite riski ve test süreci
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), 2023 tarihli planında, atomik takasın likidite talebini artırabileceği uyarısında bulundu. BIS’in Aralık 2025 çalışma belgesi ise Peru, Güney Afrika, Güney Afrika bölgesel sistemi ve İsviçre’nin ödeme sistemi verilerinde yapılan bir simülasyonda yüzde 2,6 ile 12,2 arasında likidite tasarrufu buldu.
DTCC ise 15 Temmuz’da, DTC’de tutulan tokenize menkul kıymetlerin 30’dan fazla firmayla canlı üretim işlemlerinde kullanıldığını açıkladı. Solana’nın Eylül verileri, Alpenglow’dan önceki döneme ait; bu nedenle yeni protokolün etkisini ölçmek için 21 Ekim sonrasındaki onaylanmış işlem verilerinin izlenmesi gerekiyor.
